9 lutego 1951 w Johns Hopkins Hospital w Baltimore wykonano rutynową biopsję raka szyjki macicy czarnej pacjentki o nazwisku Lacks, Henrietta Lacks. Po kilku miesiącach choroby kobieta zmarła.
Pomimo rutyny zabiegu, data 9 lutego 1951 okazała się przełomem w badaniach biomedycznych. Z biopsji pobranej od Henrietty Lacks wyprowadzono bowiem linię komórkową, którą nazwano na cześć dawczyni HeLa. Komórki te okazały się tyleż niezwykłe, co bezcenne dla nauki.
Pewne stwierdzenia chodzą czasem za człowiekiem przez długi czas, nie dając spokoju. Czternaście lat temu, gdy poznawałem myśl francuskiego zakonnika i paleobiologia Pierre’a Teilharda de Chardin, taki syndrom rozpoczął się też i u mnie.
Francusko-niemieckie inicjatywy polityczne tworzyły od dawna tzw. motor europejski. Od jakiegoś czasu motor ten przestał sprawnie działać. Teraz Sarkozy i Merkel probują znów go nasmarować i uruchomić. Tym razem kołem napędowym ma być wspólna inwestycja w naukę i nowatorskie technologie.
Przy okazji pisania o krzemowych żołnierzykach przypomniało mi się kwadratowe prawo Lanchestera. Zostało ono wyprowadzone czysto matematycznie, jako konsekwencja układu równań różniczkowych opisujących walkę dwóch oddziałów wrogich sobie armii. Ten model matematyczny został także pomyślnie przetestowany eksperymentalnie na podstawie strat sił amerykańskich w bitwie o Iwo Jimę.
Od roku 1789 Francja cieszy się opinią rewolucyjnej. I słusznie. Tyle, że najlepiej wychodzą jej rewolucje bez rewolucji. Tak właśnie dzieje się we francuskiej nauce.
Przyglądam się zmianom we francuskiej nauce od ponad 20 lat i nie przestaje mnie zadziwiać, dlaczego rewolucyjni z natury Francuzi tak nerwowo reagują na propozycje wszelkich zmian w systemie nauki.
Każda zapowiedź zmian zostaje od razu oprotestowana. Tworzone są komitety “ratujące” naukę przed upadkiem. Ba, ratujące wolność prowadzenia badań naukowych i myślenia. Takie ruchy oddolne mają na pozór wielkie poparcie, ale w gruncie rzeczy do niczego nie prowadzą. Głównie dlatego, że wszelkie zmiany w systemie francuskiej nauki są pozorne. W jej reformach chodzi bowiem o to, żeby wszystko zmienić tak, aby w rzeczywistości nic się nie zmieniło.
Obiecałem napisać o innych niż mrówki inspiracjach biologicznych w informatyce. Lenrock wyręczył mnie częściowo wspominając o algorytmach genetycznych i sieciach neuronowych. Mimo to planuję wywiązać się z obietnicy dla tych, którym nie chce się ryć w Googlu ani biegać po linkach.
Już ostatni tydzień semestru, więc przez mój gabinet przechodzi właśnie wysoka fala studentów. Prowadziłem kilka cykli zajęć, a jednym z nich były ćwiczenia z ontologii. Odpytując kolejną osobę zobaczyłem, jak bardzo zniszczyła mi się książka, która jest bazą dla tych zajęć. Widoczny znak, że była mocno wykorzystywana. O niej chciałbym dziś napisać parę słów. Chodzi o podręcznik Władysława Stróżewskiego “Ontologia” (Wydawnictwo Aureus, Wydawnictwo Znak, Kraków 2003).
Jak zrozumieć przestrzeń? Czym jest przestrzeń? Jak się zachowuje? Takich pytań na ogół ludzie sobie nie zadają, mimo że przestrzeń dotyczy każdego z nas. Przed miesiącem Jacek Kubiak zmagał się z nimi. Teraz przyszła kolej na mnie.
Nie tylko fizycy zmagają się z przestrzenią. Jest ona bardzo ważna także w pracy architekta. W końcu praca ta polega na organizowaniu przestrzeni i gospodarowaniu przestrzenią. Architekt musi więc mieć pewne zrozumienie dla przestrzeni. Jak jednak zrozumieć przestrzeń? Pewien architekt z Budapesztu - Erno Rubik - znalazł na to sposób.
Istnieje taka klasa algorytmów heurystycznych, którą określa się jako algorytmy mrówkowe. Generalnie wykorzystuje się je do wyszukiwania najkrótszych ścieżek w grafach. Idea ich działania opiera się na symulacji kolektywnego zachowania kolonii mrówek, które poszukują pożywienia.
Informacja o publikacji dwóch młodych polskich paleontologów i dwójki geologów pod kierownictwem Szweda Pera Ahlberga w ostatnim numerze “Nature” dotarła w Polsce pod strzechy, co zdarza się bardzo rzadko. Dwom pierwszym autorom - Grzegorzowi Niedźwiedzkiemu i Piotrowi Szrekowi - w pełni należy się i sława, i chwała. Jednak ten przypadek ilustruje raczej słabość, a nie wielkość polskiej nauki.