Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
niedowiary - blog (szalonych) naukowców niedowiary - blog (szalonych) naukowców niedowiary - blog (szalonych) naukowców

8.07.2018
niedziela

Pisklęta bez kwoki

8 lipca 2018, niedziela,

Marneuli, 20-tysięczne miasto na południu Gruzji, nie jest jakoś szczególnie znane. Ostatnio jednak pojawiło się na licznych portalach ciekawostkowych ze względu na kurczęta wyklute bez wysiadywania.

W Marneuli jest drobny przemysł, głównie spożywczy – fabryka konserw, fabryka sera, ferma drobiu (w sumie rosyjskie słowo, które można przełożyć jako „ptakofabryka”, może lepiej odpowiadać specyfice takich zakładów). W tej ostatniej, jak wiadomo, rozmnaża się kury. Samo zapłodnienie w takich sytuacjach zachodzi tradycyjnie. Potem kura znosi zapłodnione jaja, ale tu wkracza technika. Mianowicie takie jaja zabiera się kurze, która widząc brak jaj w gnieździe, składa kolejne, żeby je zastąpić.

W tradycyjnej hodowli kurnikowej na wsi takie jaja się zbiera, a gdy któraś z kur zaczyna przejawiać objawy kwoczenia, przygotowuje się jej gniazdo, wypełnia tymi jajami i sadowi ją na nich. W takiej hodowli na jajko najpierw patrzy się pod silne światło, żeby zobaczyć cień zarodka. Jeżeli go nie ma, znaczy to, że jajko jest niezapłodnione i trafia do konsumpcji, a nie wysiadywania. To jest do ogarnięcia, gdy ma się, powiedzmy, 30 kur, trzy krowy i dwie świnie oraz parohektarowe gospodarstwo. Nie wiem, jak jest na fermach przemysłowych. Tzn. nie wiem, jak jest z doborem jaj do sprzedaży gastronomicznej albo do wychowywania piskląt. Tam jaja z tej drugiej grupy trafiają pod tzw. sztuczną kwokę, czyli do inkubatora. (Może jestem niereprezentatywny, ale chyba poznałem to słowo właśnie w kontekście kurcząt, a nie ludzkich wcześniaków, i to jest dla mnie podstawowe znaczenie).

W inkubatorze utrzymywana jest temperatura zbliżona do temperatury wysiadywania, a w jajach pod jej wpływem rozwijają się pisklęta. Po wykluciu są zbierane, sekserzy rozpoznają płeć, od której zależy dalszy los – koguciki siłą rzeczy nie zostaną nioskami. Na wsi pozwala im się rosnąć, po czym po dorośnięciu jeden zdobywa pozycję dominującą i zajmuje się wodzeniem kur, a pozostałe sukcesywnie trafiają pod siekierę. Na fermach jajecznych często już na etapie pisklęcia trafiają do „utylizacji”. Nie wiem, czy ferma w Marneuli zajmuje się tylko produkcją jaj, czy też mięsnych brojlerów.

W każdym razie na fermie tej gdzieś pod koniec maja czy na początku czerwca pracownik odpowiedzialny za jakość jaj uznał, że ich partia jest zepsuta. Trafiła więc na miejscowe wysypisko śmieci. Można było się spodziewać, że to będzie świetna wyżerka dla wysypiskowych szczurów, wron, mew czy jakie tam akurat gatunki występują – np. w Peru inspekcja ochrony środowiska w celu lokalizacji nielegalnych wysypisk obserwuje sępy.

Po jakimś czasie stało się coś, czego się chyba pracownicy fermy nie spodziewali. Otóż na wysypisku było gorąco. Na wysypiskach bywa ciepło w miejscach, gdzie odpadki organiczne ulegają kompostowaniu, ale tu chyba nawet nie o to chodziło. Po prostu kamieniste podłoże wysypiska nagrzało się od upałów (w tym regionie panuje klimat stepowy). I to gorąco było na tyle długotrwałe i nieprzerwane, że jaja okazały się wcale nie takie zepsute – wykluły się z nich setki piskląt. Pewnie część z nich również padła łatwym łupem drapieżników, ale część przywłaszczyli sobie okoliczni mieszkańcy. Ferma nie może mieć pretensji – sama wyrzuciła jaja jako bezwartościowe.

Jak napisałem, samo zjawisko nie jest aż tak niezwykłe, jak przedstawiały je niusy. W hodowli przemysłowej od dawna jaja nie są wysiadywane przez kwoki, tylko inkubowane. Nawet na tej wsi zdarza się, że w razie braku kwoki wykorzystuje się kilkusetwatową żarówkę. Tak wyklute pisklęta mogą mieć zaburzoną orientację seksualną z racji braku kwoki do wdrukowania obrazu samicy (dlatego słabo rokuje dla dalszego rozmnażania wysiadywanie jaj przez inny gatunek ptaka – nie dotyczy kukułek – później np. może się zdarzyć, że wykluty kaczor zaleca się do kury albo gęsi), ale dla hodowli to nie ma większego znaczenia – stadu wystarczy jeden odpowiednio aktywny kogut.

Jako że jajko było wcześniej niż kura, mechanizm inkubacji przez nagrzanie słońcem jest powszechny u gadów, które często zagrzebują jaja w piasku. Polskie żółwie czy jaszczurki też tak robią. Z kolei nasze węże często wybierają sterty butwiejących liści, ale też korzystają z ludzkich tworów, jak sterty trocin czy kopy gnoju. Taka masa gnijącej materii organicznej wytwarza odpowiednią ilość ciepła. Co ciekawe, u wielu współczesnych gadów płeć nie jest determinowana przez układ chromosomów, jak u ssaków, ptaków czy owadów, ale przez temperaturę inkubacji. Można już znaleźć publikacje naukowe na temat zmiany proporcji płci związanej z globalnym ociepleniem.

Ale i u ptaków nie zawsze jaja potrzebują wysiadywania. Stosunkowo bliscy krewni kur z rodziny nogali tego nie robią. W zależności od gatunku szczegóły się różnią, ale zwykle nogale zagrzebują jaja w podłożu na modłę gadzią. Niektóre po prostu drążą norę i liczą na działanie słońca i energii geotermalnej. Inne natomiast usypują kopiec ze szczątków roślinnych. Czyli robią coś na kształt kompostownika czy wysypiska śmieci. Materia roślinna gnije, temperatura się podnosi. U jednych gatunków rola rodziców kończy się na złożeniu do niego jaj, u innych sprawdzają oni jeszcze temperaturę kopca dziobem i w razie potrzeby ujmują lub dodają materiału do gnicia. Ernest Meanult w swojej książce „Miłość macierzyńska u zwierząt” (polskie wydanie w 1902 r.) zauważa, że nogale zostawiają jaja same sobie, ale za to budowę kopca uważa za przejaw troski macierzyńskiej i porównuje do kopca Patroklesa usypanego przez Achillesa.

Zatem w przypadku ptaków grzebiących wyklucie piskląt bez udziału kwoki (tzn. bez wysiadywania, bo jednak do złożenia jaj jest niezbędna) wcale nie jest takim znowu niezwykłym zjawiskiem, a zwałka śmieci jest do tego idealnym miejscem.

fot. Dan Cowell, licencja CC BY 3.0

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 16

Dodaj komentarz »
  1. Zwalili te jaja jednak delikatnie, skoro się nie potłukły.

    Z orientacją seksualną jest coś na rzeczy. Znałem kaczora z gatunku piżmówek wysiedzianego przez kwokę (kurę). Tylko jedno z pięciu jaj okazało się być zapłodnione. Molestował potem kury, ale też nie miał innej kaczki dla porównania.

  2. Co to za zycie na smietniku a na dodatek bez matczynego ciepla? Wszystkie te ptaki maja teraz PTSD.

  3. Reklama
    Polityka_blog_komentarze_rec_mobile
    Polityka_blog_komentarze_rec_desktop
  4. „Pisklęta bez kwoki” – myslałem że to o PiSiorach bez prezia.

  5. Proszę, bez takich. Jest dużo blogów odwołujących się do polityki. My też czasem coś piszemy o polityce w kontekście jej wpływu na naukę, ale tym razem nie widzę najmniejszego powodu, by tu zakłócać spokój takimi tekstami.

  6. Co do tej orientacji, to muszę przyznać, że większość spektakularnych przykładów omyłkowego wdrukowania obrazu matki opisywanych i w literaturze (popularno)naukowej i anegdotycznych dotyczy właśnie blaszkodziobych (gęsi, kaczek itp.) Trzeba przyznać, że nogale najwyraźniej nie mogą mieć takiego mechanizmu. Natomiast procedura sztucznego wylęgu jest praktykowana od lat i już kilkadziesiąt lat temu nawet wiejskie kury kurnikowe w większości nie były wysiadywane i wodzone przez kwokę, tylko przyjeżdżały do gospodarstwa jako jednodniowe kurczęta spod „sztucznej kwoki”.

  7. To się nazywało „z wylęgarni”.

  8. A jako pierwsze jedzenie dostawały jajko na twardo posiekane z krwawnikiem.
    Te na gruzińskiej hałdzie biegają szybko po okolicy i wyglądają na kilkudniowe. Ciekawe, co jadły, skoro przeżyły. Czy widział ktoś skorupki po wykluciu?

    Jeden z komentarzy:
    „today they are cute, and in several weeks will look delicious”

  9. „Polskie żółwie czy jaszczurki”! A po czym poznać, że polskie. Chyba po tym, że zostały przejechane przez samochód albo zatrute roundupem. Łatwo Panu pisać z perspektywy Warszawy i walki o dotacje na badania.
    Ja jednak przedwczoraj robiłem pogrzeb jeża znalezionego na nieuprawianym polu polanym odpowiednim środkiem. O żabach nawet nie piszę bo właśnie ciężko przeżywam pierwszy w życiu donos na sąsiada, który bez zezwolenia zaczął zasypywać kumkający staw. A mnie chodziło tylko o to, żeby to przeniósł na jesień.
    Ale muszę się pochwalić, mamy własną żabę, która codziennie wychodzi w to samo miejsce na polowanie. Staramy się je polewać wodą i omijać. Mogę się też pochwalić żmiją, która mieszka w szafie. Ale już poszła.
    Zielonych zaskrońców w tym roku było tylko 3 przejechane na drodze. Ich jajka widziałem na polu, oczywiście całkowicie pustym bo wytrucie wszystkiego jest tańsze niż zaoranie. Cieszą mnie polskie ekologiczne warzywa i owoce. Niech żyje.
    A swoją drogą jakoś nie czytam słów podziwu dla budujących na wyspie na środku rzeki w chronionej puszczy pałac za 500 milionów. Tylko o ministrze ochrony środowiska wspomniano, że uważa zajmowanie zabijanymi zwierzętami za zbytnią wrażliwość. No to już lepiej martwić się o los kurczaków w Kazachstanie.
    P.S. Szukam jeża, może ktoś ma?

  10. Najpierw byl smietnik potem jajo a nastepnie kurczak.

  11. Wydrukowanie bardzo ciekawy mechanizm

  12. Wydrukowanie bardzo ciekawy mechanizm”

    Ciekawy, ale w zasadzie dobrze znany. Bierzesz drukarkę i drukujesz 😉

  13. Polskie żółwie i jaszczurki rozpoznaje się po tym, że żyją w Polsce i należą do rodzimych gatunków. W odróżnieniu od żółwi czerwonolicych żyjących w Polsce dzięki transportowi zamorskiemu czy żółwi błotnych lub jaszczurek zwinek żyjących w Niemczech czy na Białorusi. Oczywiście, biologia zwinek polskich niespecjalnie różni się od biologii zwinek białoruskich czy niemieckich. Wszystkie składają jaja w piasku. W odróżnieniu od jaszczurek żyworodnych (tu chodzi o gatunek, który tak się nazywa), które też żyją w Polsce i jak sama nazwa wskazuje, nie składają jaj poza obręb swojego ciała. (Ale np. ten sam gatunek w strefie śródziemnomorskiej składa jaja do ziemi.)
    Z polskimi żółwiami błotnymi jest dla mnie osobiście o tyle ciekawie, że przez kilka lat prowadziłem badania wody i roślinności w pewnym polskim regionie, gdzie są one specjalnie chronione (i moje badania były opłacane z grantu na ochronę tegoż żółwia) i ani razu nie udało mi się spotkać samych żółwi. To jest płochliwe stworzenie.

  14. @markot
    Wdrukowanie, czyli imprinting. Automatyczne „sprawdzanie” tekstu w komórkach znowu popsuło mi tekst

  15. @mpn

    No przecież wiem, ale zmarnować taką okazję 😀
    Uśmiechnij się 😉

  16. Polskie żółwie i jaszczurki rozpoznaje się po tym, że żyją w Polsce i należą do rodzimych gatunków. – to mało.
    Należałoby je pomalować w biało-czerwone paski – jak samoloty LOTu – aby były ambasadorami polskości wsród białoruskich i niemieckich płazów.
    Poza tym „polski żółw” powinien zastąpić orła na polskim godle – podobno hańbi go wystepowanie na tle tęczowej flagi – gdyż dawno już orłami nie jesteśmy ale żółwikami jak najbardziej.
    PS. Utrzymałem sie w temacie – było o żółwiach.

css.php