Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
niedowiary - blog (szalonych) naukowców niedowiary - blog (szalonych) naukowców niedowiary - blog (szalonych) naukowców

20.10.2009
wtorek

Pożegnanie z Afryką 2

20 października 2009, wtorek,



(Ewolucyjna) podróż sentymentalna

„Wąskie gardło” miało odegrać znaczącą rolę genetyce człowieka. Wszyscy jesteśmy ponoć spadkobiercami tych, którzy przeprawiali się tysiące lat temu przez dwa przesmyki: między Afryką i Azją, a następnie przez Cieśninę Beringa.

A że tych, którym udało się przeprawić było niewielu, to pula naszych genów miała być nieźle przez oba wąskie gardła przetrzebiona. Wystarczy spojrzeć na mapę świata, żeby to w mig zrozumieć.

Tak doniosły ostatnio media (np. tutaj). Problem jednak w tym, że doniesienia prasowe dają wiarę tylko jednej stronie. Antropolodzy wcale nie są tak pewni jak dziennikarze, że przyczyną zmniejszenia naszej puli genów było właśnie, lub wyłącznie, „wąskie gardło”.

W początkach mojej kariery popularyzatora nauki pisałem w „Polityce” i równocześnie we „Wprost”. Piękne czasy! Wtedy nie było wielkich napięć między oboma pismami. To se ne wruti.

Mój pierwszy tekst we „Wprost” ukazał się 11 lat temu (w roku 1998) i nosił tytuł „Pożegnanie z Afryką”. Dotyczył wędrówki ludów sprzed ok. 50 do 13 tysięcy lat.

Wcale nie jestem dumny z tego artykułu. A to z tej prostej przyczyny, iż nie bardzo mogłem rozpoznać w nim mój własny tekst. Zadawałem sobie wówczas pytanie, co dzieje się z tekstami politycznymi, skoro ja nie mogłem rozpoznać mojego popularnonaukowego o jakiejś tam wędrówce ludów.

Mój dalszy wybór był więc oczywisty. Poszedłem do „Polityki”, gdzie drukowane było rzeczywiście to co napisałem. Jeśli były jakieś zmiany, to ze mną konsultowane. I tak właśnie powinno być. Później miałem podobną przygodę z „Rzeczpospolitą”. Tak tytuły, jak i treść kilku moich artykułów wcale nie pokrywały się z tym, co pisałem. Na moje monity redakcja była po prostu głucha.

Ale wracając do wędrówki ludów. O przeczesującej geny roli obu wspomnianych na początku wpisu przesmyków donosi znów m.in. „Rzeczpospolita”.

Nie czuję się specjalistą od wędrówek ludzi, ale posurfowałem trochę po internecine i po PubMedzie i z łatwością znalazłem kilka całkiem świeżych publikacji, które wcale z hipotezą „bottleneck” się nie zgadzają (np. ten). Publikacji, o której pisze „Rzepa” nie znalazłem (co oczywiście wcale nie znaczy, że ona nie istnieje).

Nie potrafię osądzić, na ile doniesienia prasowe nt. prawdziwości hipotezy „bottleneck” są rzeczywiście prawdziwe. Ale właśnie dzięki tym wątpliwościom przypomniałem sobie dawne czasy, kiedy pisywałem we „Wprost” i w „Rzeczpospolitej”. I łezka w oku mi się zakręciła, bo coś mi się wydaje, że oba pisma nadal trzymają dawne, dobrze mi znane standardy.

Jacek Kubiak

Fot. Mapa świata Gerarda Merkatora 1587 roku

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 5

Dodaj komentarz »
  1. no właśnie. Ja do gazet, sława Bohu, nie pisuję, ale zdarza się że czytam o sprawach, z którymi miałem osobiście do czynienia. I faktycznie jest rozdźwięk między rzeczywistością rzeczywistą, a tą miedialną. Biały Słoń, proszę ja kogo. Ten z opowiadania Marka Twaina.

  2. Hipotezy „bottleneck” sa na tyle prawdziwe, ze tak wynika z matematycznych modeli, ktorych uzywa sie w retrogenetyce. Z tego, co pamietam z czasow, kiedy pracowalem w tej dziedzinie (SNP i te sprawy) tych modeli bylo calkiem sporo, w tym takich, ktore przyjmowaly inny scenraiusz niz OOofA. Jednak generalnie rzecz biorac „bottleneck! zostawia wystarczajaco wyrazny odcisk na genomie, zeby miec w miare wysoki procent pewnosci, choc do pelnej pewnosci brakuje rozszyfrowania tego, co naprawde dzialo sie w Afryce zanim rozpoczely sie fale migracji, a wiec kto (i z czym w genach) opuscil Afryke.

    Jest na ten teamt w miare swiezy artykol w Scientific American:
    http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=the-migration-history-of-humans

    Problem w tym, ze badania na podstawie DNA (a dzis te badania robi sie juz na calym genomie ludzkim, i zdaje sie, ze coraz wiecej materialu dochodzi ze strony Neandertalczyka – ekipa Svante Pääbo z Lipska ostro pracuje z tym materialem), a wiec badania na ludzkim DNA nie zawsze porkywaja sie z danymi archeologicznymi czy antropologicznymi.

    Komu wierzyc w takiej sytuacji ?

    Pozdrawiam.

  3. No wlasnie, komu wierzyc? No, ale chyba nie „Rzepie”. 😉

  4. No chyba nie…

  5. Ciekawy wpis, a zwłaszcza ciekawy ten artykuł z PNAS. Ja co prawda zawsze słyszałem, że „wąskim gardłem” było nie tyle pożegnanie z Afryką, ile wybuch superwulkanu Toba ~70 000 lat temu, który zredukował ówczesną populację ludzką do ~10000 (to też jest wielkość cytowana przez PNAS) i odpowiada za niewielką różnorodność genetyczną naszego gatunku. Jedna rzecz nigdy mi w tym nie pasowała: Jakim cudem wielkie małpy człekokształtne zachowały większą różnorodność genetyczną – małp „nuklearna zima” po wybuchu superwulkanu nie przetrzebiła? Teraz, jak widzę, źródło tego małego zróżnicowania przesuwa się wstecz w czasie, no i przyznaje się, że jego powód pozostaje nieznany.

css.php